دانش‌آموزان جنوب کشور؛ قربانیان خاموش یک جابجایی ناعادلانه در تقویم آموزشی / احمد رئیس‌زاده

در رقابت سرنوشت‌ساز کنکور سراسری، گاهی یک تصمیم اجرایی که در ظاهر تنها یک تغییر در تقویم آموزشی است، می‌تواند بر آینده تحصیلی هزاران دانش‌آموز اثر بگذارد.
امسال دانش‌آموزان استان‌های خوزستان، هرمزگان، بوشهر و سیستان‌وبلوچستان، به دلیل شرایط خاص ناشی از حملات موشکی و وضعیت اضطراری، نتوانستند سه امتحان مهم نهایی شامل ریاضی، زیست‌شناسی و عربی را هم‌زمان با سایر دانش‌آموزان کشور برگزار کنند. تردیدی نیست که این امتحانات باید برگزار شود؛ اما مسئله مهم، زمان برگزاری آن‌هاست. و منطقی‌ترین و عادلانه‌ترین تصمیم آن است که این امتحانات معوقه پس از برگزاری کنکور سراسری برگزار شود؛ زیرا برگزاری آن‌ها پیش از کنکور، دانش‌آموزان این مناطق را در شرایطی نابرابر با سایر داوطلبان قرار می‌دهد.
روزهای پایانی پیش از کنکور، برای هر داوطلب، فرصتی طلایی و تعیین‌کننده است. در این روزها، دانش‌آموزان با مرور مطالب، جمع‌بندی، تست‌زنی و آمادگی ذهنی، خود را برای مهم‌ترین آزمون علمی کشور آماده می‌کنند. اما دانش‌آموزان جنوب کشور، در صورت برگزاری امتحانات معوقه پیش از کنکور، ناچار خواهند شد بخشی از این زمان ارزشمند را صرف مطالعه برای امتحانات تشریحی کنند؛ در حالی که آمادگی برای امتحان نهایی و کنکور، دو مسیر متفاوت است.امتحان نهایی نیازمند تمرکز بر جزئیات کتاب درسی و پاسخ‌گویی تشریحی است، اما کنکور نیازمند مهارت تست‌زنی، سرعت عمل و جمع‌بندی است. تحمیل هم‌زمان این دو فرآیند در حساس‌ترین روزهای پیش از کنکور، فشار روانی و آموزشی مضاعفی بر دانش‌آموز وارد می‌کند.دانش‌آموزان جنوب کشور خود عامل ایجاد این شرایط نبوده‌اند. آنان به دلیل شرایطی خارج از اختیارشان از برگزاری هم‌زمان امتحانات بازمانده‌اند. اگر قرار باشد برای جبران این وضعیت، فرصت طلایی آمادگی برای کنکور نیز از آنان گرفته شود، این موضوع چیزی جز ظلمی مضاعف به دانش‌آموزانی نیست که پیش از این نیز با دشواری‌های فراوان تحصیلی و محیطی روبه‌رو بوده‌اند.

عدالت آموزشی به معنای رفتار کاملاً یکسان با شرایط کاملاً متفاوت نیست؛ بلکه یعنی شرایط واقعی دانش‌آموزان دیده شود و فرصت رقابت تا حد امکان برابر گردد. نمی‌توان دانش‌آموزی را که در روزهای حساس پیش از کنکور، علاوه بر آزمون سراسری باید دغدغه سه امتحان مهم نهایی را نیز داشته باشد، با داوطلبی مقایسه کرد که تمام وقت خود را صرف جمع‌بندی و آمادگی برای کنکور می‌کند.مطالبه دانش‌آموزان جنوب کشور، حذف امتحانات معوقه یا کاهش اهمیت آن‌ها نیست؛ بلکه تنها یک درخواست منطقی و عادلانه است: برگزاری امتحانات معوقه ریاضی، زیست‌شناسی و عربی پس از کنکور سراسری، تا این دانش‌آموزان بتوانند با تمرکز کامل و فرصت برابر در آزمون سرنوشت‌ساز خود شرکت کنند.امروز وزارت آموزش‌وپرورش و مسئولان تصمیم‌گیر با یک انتخاب مهم روبه‌رو هستند؛ انتخاب میان پایبندی صرف به یک برنامه زمانی یا اتخاذ تصمیمی منعطف و عادلانه که شرایط خاص دانش‌آموزان را نیز در نظر بگیرد.سه امتحان را می‌توان چند روز جابه‌جا کرد، اما فرصت از دست‌رفته یک نسل از دانش‌آموزان به آسانی قابل جبران نیست.

دانش‌آموزان جنوب کشور، قربانی شرایطی شده‌اند که در ایجاد آن نقشی نداشته‌اند. نباید اجازه داد یک جابه‌جایی ناعادلانه در تقویم آموزشی، فرصت طلایی آنان برای رقابت برابر در کنکور را از بین ببرد. لذابرگزاری امتحانات معوقه پس از کنکور، نه امتیاز ویژه، بلکه اقدامی برای حفظ عدالت آموزشی و دفاع از حق یک رقابت منصفانه برای هزاران دانش‌آموز است.